Հափշտակության հասկացությանը և եղանակներին առնչվող որոշ հիմնահարցեր - Սիմոնյան, Տիգրան (Bulletin of Yerevan University C: Jurisprudence, 2024)
Theft is at the core of property crimes; it is their central element. From this perspective, studying the concept and methods of committing this crime is always relevant and important. This article examines some problematic issues related to the concept of theft and its methods as defined by the new (current) Criminal Code of the Republic of Armenia. These issues are quite problematic, and clarifying them, as well as proposing further legislative improvements, is both relevant and necessary. The purpose of the article is to investigate the existing problems with the legislative definition of theft, its completion, and the methods of committing theft, and to provide proposals for improving legislative formulations that require immediate resolution. The article discusses, in separate paragraphs, the concept of theft, some peculiarities of its definitions, as well as problems with legislative formulations and the qualification of methods of theft. The object of the study was examined using both general scientific and specialized methods, such as dogmatic, comparative-legal, and logical analysis. As a result of the research, legislative proposals are presented for the formulation of the concept of theft and methods of committing it, aimed at improving criminal law norms, specifically: In the context of ensuring a unified legislative logic, the concept of theft should either be revised to include references to mercenary motives or completely abandon mentions of these motives in the Criminal Code of the Republic of Armenia. It is proposed that theft be considered complete when the owner or legal possessor of the property loses the actual ability to dispose of or use the property. Differences in the understanding of the concept of "dwelling" in substantive and procedural law create issues for law enforcement practice, so this concept should be defined solely in the Criminal Code, with the necessary amendments. Existing legal regulations should include among the qualified acts of robbery (brigandage) an aggravating circumstance of "negligence resulting in the death of a person or causing serious harm to health." To avoid repetitions, the legislative formulation of robbery should be changed to: “Robbery – open theft.” In one of the qualified types of theft, the term "from the object" is highly problematic, potentially leading to many interpretations and ambiguities. In this context, the norm should be clarified to state: “from another item held by the victim,” emphasizing that the item is directly with the victim, attached to their body or clothing. Part 1 of Article 255 of the Criminal Code should be rephrased to state: “Fraud – theft of property through deceit or abuse of trust, if the intent to steal the property arose beforehand, before the crime began.” Article 256 of the Criminal Code should also be edited to read: “Theft of property entrusted to the perpetrator, that is, transferred to their disposal, possession, or use, if the intent to steal the property arose after it was received lawfully.” The extremely controversial formulation “by actual or legally free will” should be excluded from the existing concept. Հափշտակությունները սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների հիմնական կորիզն են, դրանց առանցքը և այս դիտանկյունից քննարկվող երևույթի հասկացության և եղանակների ուսումնասիրությունը միշտ արդիական է և կարևոր։ Սույն հոդվածի շրջանակներում հետազոտվել են ՀՀ նոր (գործող) քրեական օրենսգրքով սահմանված հափշտակության հասկացության և դրա եղանակներին առնչվող որոշ հիմնահարցեր, որոնք բավականաչափ խնդրահարույց են, իսկ դրանց լուսաբանումը, ինչպես նաև հետագա օրենդրական փոփոխություններին միտված լրամշակման առաջարկներն անհրաժեշտ են և հրատապ։ Հոդվածի նպատակը հափշտակության հասկացության և ավարտի պահի, ինչպես նաև հափշտակության եղանակների օրենսդրական ձևակերպման առկա որոշ հիմնախնդիրների հետազոտումն է և դրա արդյունքում օրենսդրական ձևակերպումների կատարելագործմանն ուղղված և հրատապ լուծում պահանջող առաջարկների ներկայացումն է։ Հոդվածում առանձին պարագրաֆներով քննարկվում են հափշտակության հասկացությունը, դրա ընկալման որոշ առանձնահատկություններ, ինչպես նաև հափշտակության եղանակաների օրենսդրական ձևակաերպման և որակման խնդիրները։   Հետազոտության առարկան դիտարկվել է համագիտական և հատուկ մեթոդների կիրառմամբ, ինչպիսիք են դոգմատիկ, իրավահամեմատական, տրամաբանական վերլուծության մեթոդները։   Հոդվածի շրջանակներում իրականացված հետազոտության արդյունքում ներկայացվել են հափշտակության ձևակերպմանը և հափշտակության եղանակներին առնչվող օրենսդրական առաջարկներ՝ միտված դրանց վերաբերյալ քրեաիրավական նորմերի կատարելագործմանը, մասնավորապես նշվել է․ օրենսդրական միասնական տրամաբանության ապահովման համատեքստում, հափշտակության հասկացության մեջ պետք է վերականգնվի շահադիտական դրդման վերաբերյալ նշումը կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքում ընդհանարապես պետք է հրաժարվել նշված դրդման վերաբերյալ զետեղումներից։ Առաջարկ է ներկայացվել հափշտակությունն ավարտված համարել այն պահից, երբ սեփականատերը կամ գույքի օրինական տիրապետողը զրկվել է նշված գույքը տնօրինելու կամ օգտագործելու իրական հնարավորությունից։ Նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերում «բնակարան» հասկացության տարբերությունները խնդրահարույց են իրավակիրառ պրակտիկայի համար, հետևաբար՝ անհրաժեշտ է այս հասկացությունը նախատեսել միայն քրեական օրենսգրքում՝ կատարելով համապատասխան լրամշակումներ։ Առկա իրավակարգավորումների պարագայում՝ ավազակության հանցատեսակի որակյալ դրսևորումների շարքում պետք է նախատեսել «անզգուշությամբ մարդու մահ կամ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելով» ծանրացնող հանգամանքը։ Կրկնաբանությունից խուսափելու նպատակով՝ կողոպուտի օրենսդրական ձևակերպումը ևս պետք է փոփոխել, նշելով՝ «Կողոպուտը՝ բացահայտ հափշտակությունը»։ Գողության հանցակազմի որակյալ տեսակներից մեկում «օբյեկտից» եզրույթը, խիստ թերի է, այն կարող է առաջ բերել բազմաթիվ տարամեկնաբանություններ և անհստակություններ։ Այս համատեքստում, նշված նորմն անհրաժեշտ է լրամշակել, նշելով՝ «տուժողի մոտ գտնվող այլ առարկայից» ձևակերպումը, շեշտելով, որ այդ պահոցը գտնվում է անմիջապես տուժողի մոտ, ամրացված է նրա մարմնին կամ հագուստին։ Քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասը պետք է վերաձևակերպել, նշելով՝ «Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակությունը, եթե այդ գույքը հափշտակելու դիտավորությունը ծագել է նախապես՝ մինչև հանցանքը սկսելը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածն ևս պետք է վերախմբագրել, նշելով՝ «Հանցավորին վստահված, այսինքն՝ նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը հանձնված գույքի հափշտակությունը, եթե այդ գույքը հափշտակելու դիտավորությունը ծագել է օրինական հիմքերով այն ստանալուց հետո»։ Առկա հասկացությունից անհրաժեշտ է բացառել <<փաստացի կամ իրավաբանորեն ազատ կամքով>> խիստ վիճահարույց ձևակերպումը։ Хищение составляет основное ядро преступлений против собственности, их центральный элемент. С этой точки зрения, изучение понятия и способов совершения данного преступления всегда актуально и важно. В рамках статьи исследованы некоторые проблемные вопросы, связанные с понятием хищения и его способами, предусмотренными новым (действующим) Уголовным кодексом Республики Армения. Эти вопросы являются достаточно проблематичными, и их разъяснение, а также предложения по дальнейшему законодательному совершенствованию актуально и необходимо. Цель статьи – исследование существующих проблем законодательного оформления понятия хищения, момента его окончания, а также способов совершения хищения, и в результате представить предложения по совершенствованию законодательных формулировок, требующие немедленного решения. В статье по отдельным параграфам рассматриваются понятие хищения, некоторые особенности его дефиниций, а также проблемы законодательных формулировок и квалификации способов хищения. Объект исследования изучен с использованием как общенаучных, так и специальных методов, таких как догматический, сравнительно-правовой и логический анализ. По результатам проведенного исследования представлены законодательные предложения по формулировке понятия хищения и способов его совершения, направленные на совершенствование уголовно-правовых норм, в частности: В контексте обеспечения единой законодательной логики, в понятие хищения следует вернуть указание на корыстные мотивы или полностью отказаться от упоминания данных мотивов в Уголовном кодексе Республики Армения. Предлагается считать хищение оконченным с момента, когда собственник или законный владелец имущества утратил реальную возможность распоряжаться или пользоваться данным имуществом. Различия в понимании понятия «жилище» в нормах материального и процессуального права создают проблемы для правоприменительной практики, поэтому необходимо предусмотреть это понятие только в Уголовном кодексе, внеся соответствующие поправки. В существующих правовых регулированиях следует предусмотреть среди квалифицированных проявлений разбоя отягчающее обстоятельство «по неосторожности повлекшее смерть человека или причинение тяжкого вреда здоровью». Для избежания повторов следует изменить законодательную формулировку грабежа, указав: «Грабеж – открытое хищение». В одном из квалифицированных видов состава кражи термин «из объекта» является крайне проблематичным, что может вызвать множество разночтений и неясностей. В этом контексте указанную норму следует уточнить, указав: «из другого предмета, находящегося у потерпевшего», подчеркнув, что предмет находится непосредственно при потерпевшем, прикреплено к его телу или одежде. Часть 1 статьи 255 Уголовного кодекса следует переформулировать, указав: «Мошенничество – хищение имущества путем обмана или злоупотребления доверием, если умысел на хищение данного имущества возник заранее, до начала преступления». Статью 256 Уголовного кодекса также следует отредактировать, указав: «Хищение имущества, доверенного преступнику, то есть переданного в его распоряжение, владение или использование, если умысел на хищение данного имущества возник после его получения на законных основаниях». Из существующего понятия следует исключить крайне спорную формулировку «по фактической или юридически свободной волей».