Իրավաչափ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների տարանջատումը հանցագործության պրովոկացիայից. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի չափանիշները - Բարսեղյան, Գևորգ; Ղազինյան, Գագիկ (Bulletin of Yerevan University C: Jurisprudence, 2024)
The aim of this Article is to present a reasoned proposal for the criminalization of provocation of a crime as a result of a detailed study and systematic presentation of the criteria set by the European Court of Human Rights, taking into account the idea of lawful provocation of a crime and its features. To achieve this objective, the Article analyzes the criteria established by the European Court of Human Rights based on the examination of applications submitted to the Court concerning the legality and lawfulness of data obtained through operational-search activities. These criteria allow for the differentiation of lawful operational-search measures from provocation of a crime. Based on the content of these criteria, they have been conditionally classified into specific groups. As a result of the research conducted in the Article, it is proposed to comprehensively criminalize provocation of a crime, taking into account the successful practices of other countries and internationally recognized practices. At the same time, valuing lawful provocation, it is suggested to establish a criminal-legal norm that would consider it a circumstance excluding criminal liability. Հոդվածը նպատակ է հետապնդում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից մշակված չափանիշների մանրամասն ոսումնասիրման և համակարգված ներկայացման արդյունքում հանցագործության պրովոկացիայի քրեականացման հիմնավոր առաջարկ ներկայացնելու՝ հաշվի առնելով հանցագործության իրավաչափ պրովակացիայի գաղափարը և դրա առանձնահատկությունները։ Դրված նպատակին հասնելու համար հոդվածում վերլուծվել են օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքում ստացված տվյալների իրավաչափության և օրինականության վիճարկման հարցերով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան ներկայացված դիմումների քննության արդյունքներով Դատարանի ձևակերպած չափանիշները, որոնք հնարավորություն են տալիս իրավաչափ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները տարանջատելու հանցագործության պրովոկացիայից։ Այդ չափանիշների բովանդակության հաշվառմամբ՝ դրանք պայմանականորեն դասակարգվել են որոշակի խմբերի։ Հոդվածում իրականացված հետազոտության արդյունքում առաջարկվել է այլ պետությունների և միջազգային հաջողված փորձի հաշվառմամբ համապարփակ քրեականացման ենթարկել հանցագործության պրովոկացիան։ Միևնույն ժամանակ, արժևորելով իրավաչափ պրովոկացիան՝ առաջարկվել է ամրագրել քրեաիրավական նորմ, որով այն կհամարվի քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանք։ Цель данной статьи - представить аргументированное предложение о криминализации провокации преступления в результате детального изучения и систематического изложения критериев, установленных Европейским судом по правам человека, с учётом идеи правомерной провокации преступления и её особенностей. Для достижения поставленной цели в статье анализируются критерии, установленные Европейским судом по правам человека по результатам рассмотрения поданных в суд заявлений о законности и правомерности данных, полученных в ходе оперативно-розыскной деятельности. Эти критерии позволяют отграничить законные оперативно-розыскные мероприятия от провокации преступления. Исходя из содержания этих критериев, они условно классифицированы на определённые группы. В результате проведённого в статье исследования предлагается комплексно (всесторонне) криминализировать провокацию преступления, учитывая успешную практику других стран и международно признанную практику. В то же время, придавая важность правомерной провокации, предлагается установить уголовно-правовую норму, рассматривающую её как обстоятельство, исключающее уголовную ответственность.