Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» դրամայի պարատեքստը (ռեմարկներ) - Ասատրյան, Կարինե (Bulletin of Yerevan University B: Philology, 2025)
Among the paratextual units of drama, remarks are important structural elements in a drama text as well as in stage art for a theatrical interpretation of a play. These author’s verbal markings of a drama text are non-verbally expressed on stage. The stage space is built via descriptions of events, surroundings, relation of space and time through remarks, while remarks that accompany the characters’ dialogues and describe their physical actions and inner world greatly contribute to the communicative expressiveness of artistic speech. Apart from their interpretational meaning, remarks are semantic components of the artistic structure in a literary text, which take part in the construction of the totality of events and the discovery of the subtextual meaning of dramatic actions. The article discusses the paratext of Levon Shant’s drama “Ancient Gods” from a structural and semantic point of view, focusing, in particular, on introductory and inter-speech remarks, as well as the paratextual connection between the drama text itself (the text of dialogues and monologues) and the title components of the scenes. Դրամայի պարատեքստային միավորներից ռեմարկները  կառուցվածքային կարևոր տարրեր են ինչպես դրամատիկական տեքստում, այնպես էլ բեմարվեստում՝ պիեսի թատերական մեկնաբանության համար։ Դրամատիկական տեքստերի հեղինակային վերբալ այս նշագրումները բեմում արտահայտվում են ոչ վերբալ արտահայտչամիջոցներով։ Իրադարձությունների, միջավայրի, տարածության ու ժամանակի հարաբերակցության ռեմարկային նկարագրություններով կառուցվում է բեմական տարածությունը,  իսկ գործող անձանց երկխոսություններն ուղեկցող, նրանց ֆիզիկական գործողություններն ու ներաշխարհը բնութագրող ռեմարկները պարալեզվական միջոցների գործածությամբ մեծապես նպաստում են գեղարվեստական խոսքի հաղորդակցական արտահայտչականությանը։ Մեկնական նշանակությունից զատ, գրական տեքստում ռեմարկները գեղարվեստական կառույցի իմաստաբանական բաղադրիչներ են, որոնք մասնակցում են դիպաշարի կառուցմանն ու դրամատիկ գործողությունների ենթատեքստային իմաստի բացահայտմանը։ Հոդվածում կառուցվածքային և իմաստային  տեսանկյունից  դիտարկել ենք Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» դրամայի պարատեքստը՝ անդրադառնալով մասնավորապես ներածական և միջխոսքային ռեմարկներին, նաև դրամատիկական բուն տեքստի (երկխոսությունների և մենախոսությունների տեքստ) և  վերջիններիս հետ տեսարանների վերնագրային բաղադրիչների պարատեքստային կապին։ В числе паратекстуальных единиц драмы ремарки являются важным структурным элементом как драматического текста, так и сценографии в контексте театральной интерпретации пьесы. Авторские вербальные ремарки драматических текстов выражаются на сцене невербальными средствами выразительности. Ремарочными описаниями событий, обстановки и пространственно-временных отношений выстраивается сценическое пространство, а сопровождающие диалоги действующих лиц, характеризующие их физические действия и внутренний мир ремарки вместе с использованием паралингвистических средств в значительной степени способствуют коммуникативной выразительности художественной речи. Помимо интерпретационного значения, ремарки в художественном тексте являются смысловыми компонентами художественной структуры, которые участвуют в построении сюжета и раскрытии подтекстового смысла драматического действия. В статье рассмотрен паратекст драмы Левона Шанта «Старые боги» в структурном и смысловом контексте, в частности, затронуты вводные и межрепликовые ремарки, а также паратекстовые связи самого драматического текста (текста диалогов и монологов) и заглавных компонентов сцен с последними.