Frick՚s Legal and Political Views - Aleksanyan, Alvard (Bulletin of Yerevan University C: Jurisprudence, 2024)
Frick (1230-1310) is one of the talented and original representatives of medieval Armenian secular poetry. He remained in history as a poet, but it is worth noting that in his few works that have come down to us, he turned to multifaceted legal, political, and religious issues. He was a consistent successor and developer of the medieval literary secular-democratic trend. Not being free from medieval religious ideology, he introduced criticism and analysis into the idealistic worldview. One of the themes of his secular poems is the historical fate of the Armenian people, the political, economic and legal status of the impoverished population of Armenia in the 13th century during the reign of the Mongol-Tatar yoke. He expressed his protest against the reigning lawlessness, inequality and injustice. He expressed confidence that there would be political changes and the end of the Tatar kingdom. He believed that in the Christian world there will be freedom, peace and equality, which is possible only with the transformation of political power. Among Christians, he was looking for a king who would come to the aid of Christians who were being tortured and killed by the lawless. Along with national-political problems, Frick also touched upon socio-economic, class, and universal problems.  He very early noticed the existing injustices and inequalities in society, the social stratification of society into two opposite classes: the rich and the poor, which he explained not by divine providence, but by social relations. He expressed the ideas of class equality and free expression of the will of people. Frick in his poems and instructions condemned the public and private bad manners of that time and established, in the form of prohibitions and instructions, the norms of behavior and lifestyle for all sections of the Armenian society. Ֆրիկը (1230-1310 թ․թ․) միջնադարյան հայ աշխարհիկ պոեզիայի տաղանդավոր և ինքնատիպ  ներկայացուցիչներից է։ Նա պատմության մեջ մնացել է, որպես բանաստեղծ, սակայն հարկ է նկատել, որ մեզ հասած իր սակավաթիվ ստեղծագործություններում անդրադարձել է բազմասպեկտ իրավաքաղաքական և կրոնական խնդիրների։ Նա միջնադարյան  գրական աշխարհիկ – ժաղավրդավարական հոսանքի հետևողական շարունակողն ու  զարգացնողն էր։ Ազատ չլինելով միջնադարյան կրոնական գաղափարախոսությունից, իդեալիստական աշխարհայեցության մեջ մտցրել է քննադատությունը և վերլուծությունը։  Նրա  աշխարհիկ տաղերի թեմաներից մեկը հայ ժողովրդի պատամական ճակատագիրն է, Հայաստանի ընչազուրկ բնակչության քաղաքական, տնտեսական, իրավական  ծանր վիճակիը 13-րդ դարում մոնղոլ թաթարների տիրապետության ժամանակ։  Իր բողոքն է արտահայտել տիրող անօրինականությունների, անհավասարության, անարդարության դեմ։ Նա այն համոզմունքն է հայտնել, որ կլինեն քաղաքական փոփոխություններ և վերջ կտրվի թաթարական թագավորությանը։  նա հավատացած էր,  որ քրիստոնեական աշխարհում լինելու է ազատություն,  խաղաղություն և հավասարություն,  որը հնարավոր է միայն քաղաքական իշխանության վերափոխմամբ։  Քրիստոնեաների մեջ փնտրում էր այն թագավորին, ով պիտի օգնության հասներ անօրենների կողմից տանջվող և կոտորվող քրիստոնյաներին։ Ֆրիկը ազգային –քաղաքական խնդիրների հետ միաժամանակ անդրադարձել է  նաև հասարակական –տնտեսական, դասակարգային և ընդհանուր համամարդկային խնդիրների։ Նա շատ վաղ է նկատել հասարակության մեջ գոյություն ունեցող անարդարությունները և անհավասարությունները, հասարակության  սոցիալական շերտավորումը երկու հակադիր դասակարգի՝ ունևորների և ունեզուրկների, որոնք բացատրել է ոչ թե աստվածային նախախնամությամբ , այլ հասարակական հարաբերություններով։ Արտահայտել է մարդկանց ի ծնե հավասարության, կամքի ազատության գաղափարները Ֆրիկը տաղերում, խրատներում  դատապարտել է  ժամանակի հանրային և անձնական արատավոր բարքերը  և արգելքների և խրատների ձևով սահմանել հայ հասարակության բոլոր խավերի վարքագծի ու ապրելակերպի նորմեր։ Фрик (1230-1310) – один из талантливых и самобытных представителей средневековой армянской светской поэзии. Он остался в истории как поэт, но стоит отметить, что в своих немногочисленных произведениях, дошедших до нас, он обращался к многогранным правовым, политическим и религиозным вопросам. Он был последовательным продолжателем и разработчиком средневекового литературного светско-демократического направления. Не будучи свободным от средневековой религиозной идеологии, он внес в идеалистическое мировоззрение критику и анализ. Одна из тем его светских поэм — историческая судьба армянского народа, политическое, экономическое и правовое положение обедневшего населения Армении 13-го века в период господства монголо-татарского ига. Он выразил свой протест против царящих беззаконий, неравенства и несправедливости. Он выразил уверенность, что будут политические перемены и конец Татарского царства. Он считал, что в христианском мире будет свобода, мир и равенство, что возможно только при преобразовании политической власти. Среди христиан он искал царя, который придет на помощь христианам, которых истязают и убивают беззаконники.  Наряду с национально-политическими проблемами Фрик затрагивал и социально-экономические, классовые и общечеловеческие проблемы. Он очень рано заметил существующие несправедливости и неравенства в обществе, социальное расслоение общества на два противоположных класса: богатых и бедных, что он объяснял не божественным промыслом, а общественными отношениями. Высказал идеи сословного равенства и свободного волеизъявления людей. Фрик в стихах и наставлениях осуждал общественные и частные дурные манеры того времени и устанавливал в виде запретов и наставлений нормы поведения и образа жизни всех слоев армянского общества.