Signs of closeness and introspection in the poems of Paruyr Sevak's collection "Let there be Light" - Seyranyan, Lilit (Bulletin of Yerevan University B: Philology, 2025)
Ուսումնասիրության նպատակը Պ. Սևակի «Եղիցի լույս» ժողովածուի՝ խորհրդային գաղափարական կաշկանդումների հետևանքով ձևավորված և հեղինակի ներհայեցողական ձգտումներով պայմանավորված փակվածություն արտահայտող նշանային համակարգի որոշարկումը և քննաբանումն է: Հետազոտության հերթագայորեն լուծվող խնդիրները ենթադրում են փակվածություն արտահայտող նշանների հայտնաբերում, թեմատիկ-գաղափարական առանձնացում, դրանց ընդհանրությունների ճշտում, համակարգային առանձնահատկությունների բացահայտում: Փակվածության նշանները ներհայեցողական հենքով ինքնատիպորեն դրսևորվել են նաև «Նորից չեն սիրում, սիրում են կրկին» շարքում՝ ձևավորելով ինքնակարոտի, ինքնահաշտության, ինքնաժխտման, ինքնահայեցման ու ինքնախղճահարության, ինքնախաբեության, ինքն իր հանդեպ սիրո և «ինքնասպանության» ինքնանդրադարձ պատկերներ, փակվածության ու կաշկանդումի գեղարվեստական այլ իրողություններ: Դրանց շարքում դիտարկելի են սիրելիի փակ դռան, կին-արգելանոցի, մարիամակերպ էակի անմատչելիության, երևութական որոշակիության և անորոշ անսահմանության նշանի՝ հորիզոնի, պարտականության և սիրո երկընտրանքի պատկերները: Իբրև փակ շրջան ներկայացնող գեղարվեստական իրողություն է դիտարկվում նաև սևակյան «Նորից չեն սիրում, սիրում են կրկին» հայտնի բանաձևը:             Ուսումնասիրության արդիականությունը պայմանավորված է արդիական մեթոդական համակցմամբ՝ կառուցվածքային-նշանագիտական և միֆաքննադատական մեթոդներով, Պ. Սևակի՝ բավականաչափ ուսումնասիրված «Եղիցի լույս» ժողովածուի գաղափարագեղագիտական համակարգի քննությանն ուղղված նոր դիտանկյան անհրաժեշտությամբ, մեկնաբանական նոր վարկածի ձևակերպմամբ: The purpose of the research is to define and analyze the sign system of the collection "Let there be Light" by P. Sevak, expressing closeness, formed as a result of Soviet ideological restrictions and conditioned by the introspective aspirations of the author. Consistently solved research tasks involve identifying signs expressing closeness, thematic and ideological separation, clarifying their commonality, and identifying systemic features. Signs of closeness on an introspective basis are also revealed in the cycle "You don’t love anew, you love again", forming self-reflective images of longing for oneself, reconciliation with oneself, self-denial, introspection and self-pity, self-deception, self-love and "suicide" and other artistic manifestations of closeness and stiffness. Among them, images of a closed door of a loved one, woman as a reserve, the inaccessibility of a woman with the features of the Mother of God, the apparent certainty and indefinite infinity of the horizon image, the dilemma between duty and feelings can be considered. Sevak's famous formula " You don’t love anew, you love again " is also seen as an image of a vicious circle. The relevance of the research is due to the modern methodological approach - a combination of structural-semiotic and mythocritical methods, as well as the need to choose a new perspective in the study of the ideological and aesthetic system of Sevak's well-studied collection "Let there be Light" and the formulation of a new interpretative hypothesis. Цель исследования - Определение и анализ знаковой системы сборника «Да будет свет» П. Севака, выражающей закрытость, сформировавшейся в результате советских идеологических ограничений и обусловленной интроспективными устремлениями автора. Последовательно решаемые задачи исследования предполагают выявление знаков, выражающих закрытость, тематико-идеологическое разделение, уточнение их общности, выявление системных особенностей. Знаки закрытости на интроспективной основе выявляются также в цикле «Снова не любят, любят заново», формируя саморефлексивные образы тоски по себе, примирения с собой, самоотречения, самоанализа и жалости к себе, самообмана, любви к себе и «самоубийства» и другие художественные проявления закрытости и скованности. В их ряду могут быть рассмотрены образы закрытой двери любимого человека, женщины-заповедника, недоступности женщины, имеющей черты Богоматери, кажущаяся определенность и неопределенная бесконечность образа горизонта, дилемма между долгом и чувствами. Известная севаковская формула «Снова не любят, любят заново» также рассматривается как образ замкнутого круга. Актуальность исследования обусловлена современным методологическим подходом - сочетанием структурно-семиотического и мифокритического методов, а также необходимостью выбора нового ракурса в изучении идейно-эстетической системы достаточно изученного сборника Севака «Да будет свет» и формулировки новой интерпретационной гипотезы.