ФОРМИРОВАНИЕ ИСЛАМСКОЙ ИДЕНТИЧНОСТИ В КАЗАХСТАНСКОМ ОБЩЕСТВЕ: ОСОБЕННОСТИ, УНИВЕРСАЛЬНОСТЬ И ДИАЛОГИЗМ - Турганбаева, Жанара; Сейтахметова, Наталья (Адам әлемі, 2024)
Настоящая статья предоставляет всесторонний анализ диалогического потенциала исламской идентичности в Казахстане, подчеркивая важность толерантности и межкультурного диалога в современных условиях. Новизна изучаемой темы заключается в рассмотрении моделей исламской идентичности, совместимой со сформировавшимися историческими реалиями поликонфессионального общества, где устойчивость идентичности обусловлена стабильностью духовной безопасности и поступательным духовным развитием. Понимание того, что значит быть мусульманином, разработка соответствующей реалиям нашей страны модели исламской идентичности, представляет собой задачу, ожидающую своего решения. Задачей исследования является обсудить механизмы сохранения казахстанской исламской идентичности, проследить важность в этом контексте национальной концепции культурного многообразия, выступающего как аксиологическая единица, закрепленная и усвоенная в течение национального историко-культурного развития. Целью исследования выступает изучение форм существования отечественной модели исламской идентичности, а также способов ее сохранения. Практическое значение настоящего исследования заключается в разработке научного дискурса, направленного на решение задачи создания подходящей модели исламской идентичности, жизнеспособной в условиях светскости. В статье были использованы методы исламоведческой герменевтики, религиоведческой типологизации, исламоведческой компаративистики. Авторы приходят к выводу, что аутентичность этнической традиции сохраняется посредством осознанной, целенаправленной концептуализации отечественной модели исламской идентичности, соизмеримой с современными реалиями и согласующейся с детерминированными исторически морально-этическими ориентирами казахской этнической традиции. The present article provides a comprehensive analysis of the dialogical potential of Islamic identity in Kazakhstan, emphasizing the importance of tolerance and intercultural dialogue in modern conditions. The novelty of the topic under study lies in the consideration of models of Islamic identity compatible with the formed historical realities of a multi-confessional society, where the stability of identity is conditioned by the stability of spiritual security and progressive spiritual development. Understanding of what it means to be a Muslim, developing a model of Islamic identity that corresponds to the realities of our country, is a task waiting to be solved. The objective of the study is to discuss the mechanisms for preserving Kazakhstan’s Islamic identity, to trace the importance in this context of the national concept of cultural diversity, which acts as an axiological unit, fixed and assimilated during the national historical and cultural development. The purpose of the study is to study the forms of existence of the domestic model of Islamic identity, as well as ways of its preservation. The practical significance of this study lies in the development of a scientific discourse aimed at solving the problem of creating an appropriate model of Islamic identity viable in the conditions of secularism. The article uses the methods of Islamic hermeneutics, religious typology, and Islamic comparative studies. The authors come to the conclusion that the authenticity of the ethnic tradition is preserved through a conscious, purposeful conceptualization of the domestic model of Islamic identity, commensurate with modern realities and consistent with the historically determined moral and ethical guidelines of the Kazakh ethnic tradition. Бұл мақалада қазіргі жағдайда толеранттылық пен мәдениетаралық диалогтың маңыздылығына тоқталып, Қазақстандағы ислам бірегейлігінің диалогтық әлеуетін жан-жақты талдау қарастырылған. Зерттеліп отырған тақырыптың жаңалығы – тұлғаның тұрақтылығы рухани қауіпсіздік пен прогрессивті рухани дамудың тұрақтылығымен анықталатын көпконфессиялық қоғамның қалыптасқан тарихи шындықтарымен үйлесетін исламдық бірегейлік үлгілерін қарастыруда. Мұсылман болудың не екенін ұғыну, еліміздің шындығына сәйкес келетін исламдық бірегейлік үлгісін жасау – шешімін күтіп тұрған міндет. Зерттеудің міндеттері – қазақстандық исламдық бірегейлікті сақтау тетіктерін талқылау, ұлттық тарихи-мәдени даму барысында бекітілген және ассимиляцияланған аксиологиялық бірлік ретінде әрекет ететін мәдени әртүрлілік ұлттық концепциясының осы тұрғыдағы маңыздылығын анықтау. Зерттеудің мақсаты – исламдық бірегейліктің отандық моделінің өмір сүру формаларын, сондай-ақ оны сақтау жолдарын зерттеу. Бұл зерттеудің практикалық маңыздылығы зайырлылық жағдайында өміршең исламдық сәйкестік моделін құру мәселесін шешуге бағытталған ғылыми дискурсты әзірлеуде жатыр. Мақалада исламдық герменевтика, діни типология, исламдық салыстырмалы зерттеу әдістері қолданылды. Авторлар этникалық дәстүрдің шынайылығы қазіргі заманғы шындыққа сай және қазақ этникалық дәстүрінің тарихи қалыптасқан моральдық-этикалық нұсқауларына сәйкес келетін исламдық бірегейліктің отандық моделін саналы, мақсатты концептуализациялау арқылы сақталады деген қорытындыға келеді.